Szkoła PodstawowaPOCZĄTKI SZKOŁY W PRZYBRANOWIE WE WSPOMNIENIACH PIERWSZEGO DYREKTORA - STANISŁAWA ADAMCZEWSKIEGO
2026-10-11
Pierwsze lata szkoły w Przybranowie we wspomnieniach Pana Stanisława Adamczewskiego
Szkoła w Przybranowie rozpoczęła swoją działalność 1 września 1966 roku. Jej pierwszym kierownikiem został Pan Stanisław Adamczewski – człowiek, który przez ponad dwadzieścia lat był związany z placówką i od samego początku uczestniczył w jej tworzeniu. Urodzony w 1935 roku pod Nieszawą, wcześniej pracował w innych szkołach, a do Przybranowa trafił w okresie, gdy nowy budynek dopiero powstawał.
1 września 1966 roku w nowym budynku szkoły w Przybranowie zabrzmiał pierwszy dzwonek. Placówka posiadała wówczas siedem klas, zaplecze sanitarne, kuchnię, hol, długi korytarz na piętrze . W pierwszym roku działalności szkoły grono pedagogiczne składało się z 9 osób. Kierownikiem szkoły był Pan Stanisław Adamczewski, a nauczycielami byli: H.Bałakier, A.Siewierska, S.Siewierski, Michalski, K.Centkowska, B.Waszkiewicz, B.Paczkowska, Z.Wenderlich .Do szkoły uczęszczało wówczas 208 dzieci. Wśród nich znajdowali się również uczniowie klasy ósmej, która liczyła zaledwie dziewięć osób. Był to więc od początku stosunkowo duży zespół uczniów, mimo że szkoła dopiero rozpoczynała działalność w nowym budynku.
Pan Stanisław Adamczewski wspomina, że droga do Przybranowa była związana z jego wcześniejszą pracą. Przez siedem lat pracował w Grabiu. W tamtejszej szkole uczyły się między innymi dzieci z domu dziecka. Kiedy dom dziecka spłonął, dzieci zostały przeniesione do innych placówek, a szkoła w Grabiu utraciła część uczniów i została zamknięta. Nauczyciele, dla których zabrakło etatów, musieli szukać nowego miejsca pracy.
Pan Adamczewski przez kolejne trzy lata pracował więc w czteroklasowej szkole w Pininie, znajdującej się w pobliżu cmentarza.Jak wspomina Pan Adamczewski, ta szkoła również później spłonęła i dziś nie ma po niej śladu.
Jeszcze w czasie pracy w Pininie Pan Adamczewski miał kontakt z powstającą szkołą w Przybranowie. Jak wspomina, uczestniczył w budowie nowego obiektu, doglądając postępów prac i sprawdzając, czy firma budowlana zdąży przygotować szkołę na rozpoczęcie roku szkolnego. Termin był konkretny – 1 września 1966 roku.
Im bliżej było pierwszego dzwonka, tym więcej pojawiało się jednak pracy. Budynek nie był jeszcze w pełni przygotowany na przyjęcie uczniów. Wtedy do pomocy włączyli się rodzice oraz zakład opiekuńczy – Państwowy Ośrodek Maszynowy w Przybranowie.
Rodzice pomagali między innymi przy malowaniu, sprzątaniu i myciu pomieszczeń. Dzięki ich zaangażowaniu oraz pomocy POM-u udało się przygotować szkołę na czas. Jak wspomina po latach pierwszy kierownik: „Gdyby nie rodzice i zakład opiekuńczy "POM" , szkoła nie byłaby otwarta”.
Początki szkoły przypadły na czasy, które bardzo różniły się od dzisiejszych. Pan Adamczewski wspomina również dawne zimy. Bywały one znacznie trudniejsze, a utrzymanie odpowiedniej temperatury w budynku było jednym z codziennych obowiązków. Szkołę ogrzewano piecami na koks. W czasie mroźnych dni trzeba było zadbać o to, aby w klasach było wystarczająco ciepło dla uczniów i nauczycieli.
Jednym z najważniejszych partnerów szkoły był Państwowy Ośrodek Maszynowy w Przybranowie. Pan Adamczewski bardzo dobrze wspomina tę współpracę. W jego ocenie POM był jednym z najlepszych zakładów opiekuńczych w powiecie, a być może nawet w całym ówczesnym województwie.
Szczególne znaczenie miało wsparcie przy organizowaniu wycieczek. Jak wspomina Pan Adamczewski, każda klasa miała własną wycieczkę, organizowaną zgodnie z zainteresowaniami uczniów. Młodzież wyjeżdżała między innymi do Warszawy i Gdańska, a także zwiedzała bliższe miejscowości oraz takie miejsca jak Biskupin. Uczniowie wspólnie z nauczycielami wykonywali prace na rzecz szkoły i środowiska, między innymi przy wykopkach czy sadzeniu lasu. Zarobione w ten sposób pieniądze przeznaczano następnie na wyjazdy.
Wspominając tamte lata, Pan Adamczewski zwraca uwagę, że szkoła była mocno związana z życiem całej wsi. Nie ograniczała się tylko do prowadzenia lekcji. Odbywały się tutaj uroczystości, spotkania, choinki, bale oraz występy artystyczne.
„Szkoła była ośrodkiem kultury” – podkreśla Pan Adamczewski.
Przy większych wydarzeniach budynek nie był nawet w stanie pomieścić wszystkich rodziców i gości. Szkoła otrzymywała za swoją działalność dyplomy, wyróżnienia i puchary – nie tylko na szczeblu gminnym, ale również wojewódzkim. Część tych pamiątek zachowała się do dziś w szkolnych zbiorach.
Niezwykłą historię miała również szkolna wystawa archeologiczna. Pan Adamczewski wspomina współpracę z archeologami z Poznania, którzy prowadzili wykopaliska za stawem w Przybranowie. Uczniowie zbierali i gromadzili zabytki pochodzące z wykopalisk, tworząc w szkole wystawę.
Pan Adamczewski wspomina również nauczycieli, którzy przez lata tworzyli grono pedagogiczne. Wśród osób związanych ze szkołą wymienia między innymi pana Grynicza, który pojawił się w placówce później, a także panią Federowicz, panią Wicher oraz nauczyciela matematyki pana Siewierskiego. Szczególne miejsce w historii szkoły zajmuje również pani Cecylia Bącalska, którą pan Adamczewski przyjął do pracy 45 lat temu. Od tamtego czasu nieprzerwanie związana jest ze szkołą i pracuje w niej do dziś. Od samego początku aktywnie angażowała się również w życie szkoły. Obecnie pełni funkcję szkolnej bibliotekarki, nadal pozostając częścią społeczności szkolnej.
Jednym z ważniejszych etapów rozwoju szkoły było utworzenie kształcenia rolniczego. Jak wspomina Pan Adamczewski, początkowo wspólnie ze śp. Panem Madajczykiem zorganizowano Przysposobienie Rolnicze. Następnie placówkę przekształcono w Zasadniczą Szkołę Rolniczą.
Początkowo zainteresowanie było bardzo duże i powstały trzy oddziały. Z czasem pojawił się jednak problem z naborem chłopców.
Wtedy zdecydowano się na kolejną zmianę. Pan Adamczewski wspomina, że wystąpiono do Ministerstwa Oświaty o przekształcenie szkoły w Zasadniczą Szkołę Mechanizacji Rolnictwa. Pomysł okazał się bardzo skuteczny. Nabór chłopców był tak duży, że w pierwszej klasie nie można było przyjąć wszystkich chętnych. W trzech klasach uczyło się łącznie około stu chłopców.Tak duża liczba uczniów stanowiła jednak poważne wyzwanie dla niewielkiego budynku. Pan Adamczewski wspomina, że szkoła miała tylko sześć izb lekcyjnych, podczas gdy oddziałów było około dziesięciu.
Jednym z najważniejszych wydarzeń w historii placówki było nadanie jej imienia majora Henryka Dobrzańskiego „Hubala”. Według oficjalnej historii szkoły uroczysty akt nadania imienia odbył się w roku szkolnym 1985/86, w obecności władz szkolnych oraz Leopolda Zaborka, żołnierza z oddziału majora.
Pan Adamczewski wspomina tę uroczystość jako wydarzenie niezwykle podniosłe. W Przybranowie pojawił się Hubalczyk, a szkoła szczególnie silnie związała swoją tradycję z postacią majora „Hubala”. W późniejszych latach inne szkoły noszące imię Hubala nawiązywały również do doświadczeń Przybranowa.
Pan Stanisław Adamczewski kierował szkołą przez ponad dwadzieścia lat. Oficjalna historia placówki podaje, że na emeryturę odszedł w roku szkolnym 1989/90. Wtedy dyrektorem została Barbara Kuraczyk.
W rozmowie pojawia się również wspomnienie Salomei Kuraczyk, która przez wiele lat pracowała w szkole jako sprzątaczka. Pan Adamczewski pamięta ją bardzo dobrze. Jak wspomina, to właśnie on przyjął ją do pracy.
– "Salcie ja przyjmowałem do pracy. To była kochana kobieta" – wspomina Pan Adamczewski.
Dziś od tamtych czasów minęło już wiele lat. Zachowane puchary, kroniki, fotografie i wspomnienia dawnych uczniów oraz nauczycieli pozwalają jednak odtworzyć obraz szkoły z pierwszych dekad jej istnienia.
Jednym z najcenniejszych świadectw tamtych czasów pozostają dziś wspomnienia człowieka, który tę historię współtworzył od samego początku – Pana Stanisława Adamczewskiego, pierwszego kierownika szkoły w Przybranowie.
Dnia 27 listopada 2026 roku odbędą się uroczyste obchody jubileuszu 60-lecia naszej szkoły. Z tej wyjątkowej okazji serdecznie zapraszamy wszystkich, którzy na przestrzeni lat byli związani z naszą placówką.
Tegoroczne obchody będą miały szczególny wymiar, ponieważ w 2026 roku przypada również 50-lecie Gminy Aleksandrów Kujawski
Wywiad przeprowadził Wojciech Kottus - absolwent Szkoły Podstawowej w Przybranowie
Na koniec bardzo chciałbym podziękować wszystkim , którzy przyczynili się do powstania tego wywiadu . W szczególności
Panu Stanisławowi Adamczewskiemu
Pani Malwinie Binieckiej
Pani Cecylii Bącalskiej
